Programma
Socialiter lezingen

10 februari
CHARLES DARWIN
(1809 – 1882)
Over altruïsme en waarom dat niet bestaat
Goof Kloeg, rector
In 2009 is het tweehonderd jaar geleden dat Charles Darwin werd geboren. Daarnaast is het 150 jaar geleden dat Darwin zijn geruchtmakende studie ‘The Origin of Species’ publiceerde, waarmee hij het denken van de mens over de wereld waarin hij leeft en zijn eigen afkomst voorgoed veranderde. Een dubbel Darwin-jaar dus. Rector Goof Kloeg, jarenlang werkzaam als leraar biologie, zal zijn lezing beginnen met een uiteenzetting over de Evolutietheorie, omdat volgens de Franse biochemicus en Nobelprijswinnaar Jacques Monod (1910-1976) “een wonderlijk aspect van de evolutietheorie is dat iedereen denkt dat hij het begrijpt”. Daarna wordt ingegaan op de wijze waarop biologen het verschijnsel altruïsme bekijken en aan de hand van gedragsvoorbeelden op de biologische kijk op de (menselijke) psychologie.
Goof Kloeg is rector van het Gymnasium Haganum sinds 1994. Daarvoor was hij ruim 17 jaar leraar biologie en later conrector aan het Coornhert Gymnasium te Gouda. Hij studeerde Biologie aan de Universiteit Utrecht van 1970 tot 1976, is mede-oprichter van Aurion (producent van immunoreagentia) en werkte vele jaren als adviseur van de redactie van het Tijdschrift ‘Natuur en Techniek’.

12 maart (donderdag)
JOOP DEN UYL
(1919 - 1987)
Dromer en Doordouwer
Anet Bleich, oud-leerling
Joop den Uyl, afkomstig uit een streng gereformeerd middenstandsgezin, was van 1973 tot 1977 premier van een 'rood kabinet met een witte rand', het meest progressieve kabinet dat Nederland ooit heeft gekend. Het ene na het andere hervormingsvoorstel werd door Den Uyl en de zijnen geopperd. Wat kwam ervan terecht? En wat zouden wij er achteraf van vinden? In zijn tijd was de socialistische politicus een controversieel figuur, die zowel bewondering als haat opriep. Hij hield veel van literatuur en volgde die goed. Hij was dol op debatteren. Voor Nederland groeide hij uit tot het symbool van de jaren zestig en zeventig. Tijd om hem definitief af te serveren?
Anet Bleich (eindexamen 1969) is redacteur van de Volkskrant (boekenbijlage Cicero). Zij studeerde Politicologie aan de Universiteit van Amsterdam en promoveerde onlangs op haar dissertatie ‘Joop den Uyl. 1919 – 1987. Dromer en Doordouwer’ (Amsterdam 2008). Hiermee schreef ze niet alleen de eerste biografie over deze minister-president, maar haalde ze ook de landelijke pers vanwege de onthulling over de Northrop-affaire van Prins Bernhard. Andere publicaties van haar zijn o.a.: ‘Ga dan zelf naar Siberië’, ‘Een partij in de tijd’ en ‘Grensgangers’.

14 april
WOLFGANG AMADEUS MOZART
(1756 – 1791)
Don Giovanni
Aviva Boissevain, oud-leerling
In 2009 is het precies tweehonderd jaar geleden dat in ons land de opera ‘Don Giovanni’ voor het eerst in de oorspronkelijke, originele Italiaanse versie werd uitgevoerd. Deze opera, ook wel het achtste wereldwonder genoemd, is een van de hoogtepunten uit de West-Europese muziekgeschiedenis. Op deze avond wordt uiteengezet wat er zo opmerkelijk is aan de wijze waarop Mozart dit overbekende verhaal over Don Juan op muziek zette en hoe hij hiermee tegelijkertijd zijn kritiek op de idealen van de 18e eeuwse Verlichting in klank wist te verwoorden. Tevens wordt ingegaan op de betekenis van de opera voor de cultuurgeschiedenis van West-Europa en de overeenkomsten met de rol van de tragedie in de Klassieke Oudheid. De lezing wordt geïllustreerd met muziekvoorbeelden, waarvan er enkele worden vertolkt door (oud)leerlingen.
Aviva Boissevain (eindexamen 1991) studeerde Theologie, Klassieke Talen en Muziekwetenschappen te Amsterdam. Zij is predikant te Amsterdam en publiceerde o.a.: ‘Viva la libertà! Een onderzoek naar de Verlichtingsidealen van Wolfgang Amadeus Mozart’.

12 mei
HOMERUS
(9e eeuw v.Chr.)
Leven en werk
René van Splunteren, oud-leraar Klassieke Talen en oud-conrector Homerus, eindexamenauteur Grieks 2009, werd bekend als dichter van de Ilias en de Odyssee, poëzie die zowel het begin als het hoogtepunt van de Griekse literatuur vormt. Zeven steden beroemden zich erop de geboorteplaats van Homerus te zijn; ook is er veel gespeculeerd over wanneer hij leefde en in welke eeuw hij zijn gedichten componeerde. De lezing gaat op al deze vragen in, evenals op de verhouding van Homerus tot de Myceense tijd: de periode waarin de beschreven gebeurtenissen zich (moeten) hebben afgespeeld. In hoeverre geeft Homerus’ taalgebruik aanwijzingen voor enige datering? Is er een verband tussen dit taalgebruik en het Lineair B, het schrift uit de Myceense tijd dat in 1952 werd ontcijferd?
René van Splunteren was leraar Klassieke Talen en later conrector aan het Gymnasium Haganum (1982 – 1997). Hij studeerde af in de Historische Taalkunde bij Prof. Kees Ruijgh en verzorgt tijdens lustrumvieringen van de school regelmatig lessen voor oud-leerlingen. Als secretaris van de Vereniging van Rectoren van Zelfstandige Gymnasia pleitte hij na de invoering van de Tweede Fase tegen het verplicht stellen van het vak wiskunde voor het profiel ‘Cultuur & Maatschappij’ en tegen de teloorgang van het Frans en Duits, in samenwerking met drs. Marcel den Hollander, leraar Duits aan het Gymnasium Haganum.

9 juni
AEGIDIUS HENNING
(1630 – 1686)
Het dorp als literaire kosmos

Leo van Santen, oud-leerling en leraar Duits en Latijn
In 17e-eeuwse literatuur is het beeld dat van het plattelandsleven wordt opgeroepen vaak idyllisch. Minder bekend is dat in de dorpen ook werken als Nagelneue Bauren Anatomia van de Duitse barokauteur Aegidius Henning (ca. 1630 – 1686) ontstonden, waarin boeren allesbehalve worden geromantiseerd. Op basis van deze satire geeft Van Santen een reconstructie van het leven van Henning: een gereformeerde dominee tussen de hem vijandig gezinde boeren. Hij laat zien dat Hennings werken geen eenvoudige plattelandsliteratuur zijn, maar zich richten op de intellectuele stedeling en putten uit belangrijke eigentijdse literatuur.
Leo van Santen (eindexamen 1982) is leraar Duits en Latijn aan het Gymnasium Haganum sinds 1992. Tijdens zijn leraarschap voltooide hij zijn dissertatie over Aegidius Henning: ‘Das Dorf als literarischer Kosmos. Aegidius Henning (um 1630-1686) - Leben, Werk und Literaturprogramm’ (Aken 2005). Andere publicaties van hem zijn o.a.: ‘De kunstenares Gisèle van Waterschoot van der Gracht in de oorlogsjaren 1940-1945’ in: Michael Defuster, Erik Somers (red.): ‘Gisèle en haar onderduikers’ (Amsterdam 2008), p. 11-51.

Locatie:
Gymnasium Haganum, Laan van Meerdervoort 57 Den Haag, Aula.
Datum: iedere tweede dinsdag van de maand (m.u.v. 12 maart).
Tijd: 20:15 – 21:30 uur. Borrel na afloop.
Toegang: gratis.
Vervoer: tram 3 en 17 (halte Van Speijkstraat), bus 24 (halte Laan van Meerdervoort). De parkeergelegenheid in de nabije omgeving van de school is beperkt. Gelieve op tijd te komen.
Uw aanwezigheid wordt zeer op prijs gesteld.
Reserveren: lezingen@socialiter.nl