Programma
Socialiter lezingen

dinsdag 9 februari 2010

RUSSISCHE POËZIE

De kracht van het woord

Alexander & Michiel Münninghoff, oud-leerlingen
Alexander Münninghoff werkte als correspondent voor de Haagse Courant in Rusland, waar hij merkte dat kennis van gedichten, anders dan bij ons, op hoge prijs wordt gesteld. Bij elke Ruslandreis leert hij daarom een gedicht uit het hoofd. Uit dit zakje van ruim veertig edelstenen, zoals hij ze noemt, brengt hij er deze avond een aantal ten gehore, onder de noemer ‘het praktisch nut van de Russische poëzie’: hoe de KGB zichzelf in Petrodvoretsk ontmaskerde, hoe een leegloper uit een Haagse achterbuurt tot leven werd gewekt en hoe de Anjerrevolutie ternauwernood voor communistische machtsovername werd behoed, allemaal dankzij het Russische poëtische woord. Münninghoff wordt begeleid door zijn zoon en oud-leerling Michiel, die speciaal voor de avond geselecteerde Russische muziek zal vertolken.

Alexander Münninghoff (eindexamen 1963) studeerde Slavische taal- en letterkunde bij Karel van het Reve en werkte als journalist op vele plaatsen ter wereld. Hij is oprichter van het Nederlands Wetenschappelijk en Cultureel Instituut in Sint-Petersburg en auteur van ‘Tropen-jaren in Moskou’. Als gepassioneerd schaker publiceerde hij tevens ‘Hein Donner 1927 – 1988. Een biografische schets.’ (Utrecht 1994) en ‘Max Euwe, biografie van een wereldkampioen’(Amsterdam 1975).

Michiel Münninghoff studeerde piano aan het Koninklijk Conservatorium te Den Haag. Voor de school componeerde hij nieuwe muziek bij de musical ‘Wijsbegeerte’ (2007). Daarnaast bewerkte hij muziek van de Russische componist Sjostakovitsj bij de film ‘Staking’ (1925, Eisenstein).

dinsdag 9 maart 2010

DE MATTHËUS PASSION

Bach vertolkt en verklaard

Aviva Boissevain, oud-leerling
In de weken voor Pasen barst hij overal los: variërend van pretentieuze uitvoeringen in de Grote Kerk te Naarden tot eigentijdse versies en gelegenheden om zelf mee te zingen. Voor de één een mer à boire van muzikaal genot, voor de ander een jeugdtrauma van verplicht uren lang stilzitten. Ook het Gymnasium Haganum kent een lange traditie in het uitvoeren van deze kathedraal der toonkunst.
Johann Sebastian Bach (1685 – 1750) was een van de componisten die het lijdensverhaal volgens Mattheus op muziek zette. Om Bachs 325^ste geboortejaar te gedenken wordt op deze avond uitleg gegeven bij zijn muziek: ontstaansgeschiedenis, structuur en uitvoering van tekst en compositie, met als doel zoveel mogelijk plezier te beleven aan een eventueel concertbezoek. De lezing wordt geïllustreerd met muziekvoorbeelden.

Aviva Boissevain (eindexamen 1991) studeerde theologie te Amsterdam en Leiden en muziek aan de Hogeschool voor de Kunsten te Utrecht. Zij is predikant te Amsterdam en Amstelveen en geeft regelmatig concerten op het carillon van o.a. het stadhuis te Leiden, de Erasmus Universiteit Rotterdam en de Onze Lieve Vrouwe Toren te Amersfoort. Hiernaast verzorgt zij lezingen en publicaties over de muziekgeschiedenis van West-Europa.

dinsdag 13 april 2010

NIEUWE VONDSTEN

Geschiedenis van de wiskunde

Rob van der Waall, oud-leerling
Door een speling van het lot zijn er sinds 1990 nieuwe vondsten in de wiskunde gedaan, te begrijpen voor een ieder die enkele klassen middelbare school heeft gevolgd. Deze lezing biedt een overzicht over de moderne, spannende en steeds weer verrassende ontwikkelingen in de Wiskunde, de beoefenaars van het vak en het belang ervan voor de huidige tijd: de dienstregeling van de Nederlandse Spoorwegen, het weer, de compact disc, bescherming van gegevens d.m.v. cryptografie en coderingstheorie. Zowel algebraïsche als meetkundige achtergronden komen hierbij aan bod. Ook wordt ingegaan op het tegennatuurlijke verschijnsel van het krimpen van bollen in hogere dimensies.

Rob van der Waall (eindexamen 1959) was ca. dertig jaar werkzaam als universitair hoofddocent Wiskunde (groepen- en getaltheorie) aan de Universiteit van Amsterdam. Hij verzorgde regelmatig openbare lessen tijdens reünies van de school en bekleedde een aanstelling aan de Gelderse Leergangen, vervulde gastprofessoraten in Griekenland en Italië, was voorzitter van de Kamer Wiskunde van de VSNU en publiceerde over een groot aantal elementaire wiskundezaken, bijv. ‘Somgetallen, priemgetallen en machten van 2’ (Euclides, orgaan van de Nederlandse Vereniging voor Wiskundeleraren, 2007).

dinsdag 11 mei 2010

KONING OIDIPOUS

Een tragedie van Sophokles

René van Splunteren, oud-docent
De Griekse tragediedichter Sophokles (5^e eeuw v.Chr.) werd ruim negentig jaar oud en heeft gedurende zijn lange leven vele tientallen tragedies geschreven. In deze lezing wordt ingegaan op de oorsprong van de tragedie in Athene, de tragedieschrijvers Aischylos, Sophokles en Euripides (‘de grote drie’), de gang van zaken bij de opvoeringen en de verwerking van de mythen door de tragediedichters. Daarnaast wordt ingezoemd op het onderwerp van het eindexamen Grieks 2010: Oidipous Tyrannos, het verhaal van Oidipous, koning van Thebe, aan wie het orakel van Delphi ooit voorspeld had dat hij zijn vader zou doden en met zijn moeder zou trouwen. Tijdens een pestepidemie wordt Oidipous gedreven door het verlangen om de stad Thebe te verlossen van deze plaag, dit wordt uiteindelijk zijn eigen ondergang.

René van Splunteren was leraar Klassieke Talen en conrector aan het Gymnasium Haganum (1982 – 1997). Hij studeerde af in de Historische Taalkunde bij Prof. Kees Ruijgh en verzorgt tijdens lustrumvieringen van de school regelmatig lessen voor oud-leerlingen. Als secretaris van de Vereniging van Rectoren van Zelfstandige Gymnasia pleitte hij na de invoering van de Tweede Fase tegen de teloorgang van het Frans en Duits, in samenwerking met Marcel den Hollander, leraar Duits aan het Gymnasium Haganum.

dinsdag 8 juni 2010

CONSTANTIJN HUYGENS

(1596-1687)

Grootmogol onder de ambtenaren

Renée van Veen, oud-leerling
Volgens de historicus Johan Huizinga (1872 – 1945) was ‘de grote Constantijn’, secretaris van drie Oranje stadhouders Frederik Hendrik, Willem II en Willem III, een ‘toonbeeld van een levenskunst, die tegelijk geestig en ernstig, speels en sterk was: diplomaat, veeltalig man van de wereld, hoogbeschaafd kenner van klassieken en modernen, fijn musicus, diep godsdienstig mens, alles tezamen en nog veel meer.’ De hoge maatschappelijke status van Huygens aan het hof stelde hem in staat te corresponderen met wetenschappers en kunstenaars in heel Europa. Deze aanvankelijk ambtelijke contacten werden meestal omgezet in vriendschappelijke. Voor de beeldende kunsten passeren Rembrandt, Jan Lievens en Jacob van Campen de revue; voor de muziek de componist Joan Albrecht Ban (ca. 1597 – 1644) en enkele lieftallige musiciennes, door Huygens zelf in zijn poëzie bezongen.

Renée van Veen (eindexamen 1964) studeerde Kunstgeschiedenis aan de Universiteit van Leiden. Zij was conservatrice van het Huygensmuseum ‘Hofwijck’ en Museum Swaensteijn te Voorburg. Voor beide musea organiseerde zij meer dan honderd tentoonstellingen, veelal over historische onderwerpen, en diverse concerten. In 1985 ruilde zij haar ambtelijk bestaan in voor het management van een galerie voor grafische kunsten in Den Haag. Daarnaast gaf zij cursussen aan de Volksuniversiteit Den Haag en rondleidingen in de Haagse musea.

Locatie:
Gymnasium Haganum, Laan van Meerdervoort 57 Den Haag, Aula.
Datum: iedere tweede dinsdag van de maand.
Tijd: 20:15 – 21:30 uur. Borrel na afloop.
Toegang: gratis.
Vervoer: tram (randstadrail) 3 en 17 (halte Van Speijkstraat), bus 20 en 24 (halte Laan van Meerdervoort). De parkeergelegenheid in de nabije omgeving van de school is beperkt. Gelieve op tijd te komen.
Uw aanwezigheid wordt zeer op prijs gesteld.
Reserveren: lezingen@socialiter.nl